top of page

Piri Reis

Piri Reis, Osmanlı Devleti'nin en ünlü denizcilerinden ve haritacılarından biridir. Asıl adı Ahmet Muhyiddin Piri Bey olan Piri Reis, 1465-1470 yılları arasında Gelibolu'da doğmuştur. Babası Karamanlı Hacı Mehmed, amcası ise denizci Kemal Reis'tir. Piri Reis, denizciliğe amcasının yanında başlamış ve onunla birlikte Akdeniz'de korsanlık yapmıştır. 1486 yılında Endülüs'te Müslümanların son kalesi olan Gırnata'nın düşmesi üzerine, Osmanlı Devleti'nin desteğiyle İspanya'dan Kuzey Afrika'ya Müslümanları taşımıştır. 1494 yılında II. Beyazid'in Venedik'e karşı sefer hazırlığı sırasında, amcasıyla birlikte Osmanlı donanmasına katılmış ve gemi komutanı olmuştur. 1495-1510 yılları arasında İnebahtı, Moton, Koron, Navarin, Midilli, Rodos gibi pek çok deniz savaşına katılmış ve başarılar kazanmıştır. Bu sırada gördüğü yerleri ve yaşadığı olayları not almış ve daha sonra Kitab-ı Bahriye adını verdiği denizcilik kitabının taslağını oluşturmuştur. Piri Reis'in en ünlü eseri ise 1513 tarihli Dünya Haritası'dır. Bu harita, Atlas Okyanusu, İber Yarımadası, Afrika'nın batısı ve Amerika'nın doğu kıyılarını göstermektedir.

Piri-Reis-sailor-man-in-1600th.jpeg

Bu site için oluşturulmuş bir görseldir.

Haritayı çizerken, Portekizlilerin elinde bulunan haritalardan, Kristof Kolomb'un notlarından ve kendi gözlemlerinden yararlanmıştır. Harita, coğrafi bilgilerin yanında kültürel ve tarihi bilgiler de içermektedir. Piri Reis, 1521 yılında Kanuni Sultan Süleyman'ın Rodos seferine katılmış ve Rodos'un fethinde önemli rol oynamıştır. 1524 yılında Mısır Kaptanlığı'na getirilmiş ve Mısır'da haritacılık çalışmalarına devam etmiştir. 1528 yılında ikinci bir Dünya Haritası çizmiş ve bu haritayı Kanuni Sultan Süleyman'a sunmuştur. Bu harita, Hint Okyanusu'nu da kapsamakta ve daha detaylı bilgiler vermektedir. Piri Reis, 1552 yılında Umman ve Basra üzerine sefere çıkmış ve Hürmüz Kalesi'ni kuşatmıştır. Portekizlilerden aldığı haraç karşılığı kuşatmayı kaldırarak Basra'ya dönmüştür. Ancak donanmayı Basra'da bırakması, ganimetten istediği payı vermeyi reddetmesi ve Mısır Beylerbeyi Mehmet Paşa ile anlaşmazlığa düşmesi nedeniyle padişahın gazabına uğramıştır. 1554 yılında Mısır'da idam edilmiştir. Piri Reis, Osmanlı denizciliğinin ve haritacılığının öncüsü olarak tarihe geçmiştir. Eserleri bugün de değerini korumakta ve dünya kültür mirasının bir parçası olarak kabul edilmektedir.

Yazan: Adil Sevim

bottom of page